Je neemt een legaat op in je testament omdat je precies weet wie je een bepaald bedrag, goed of deel van je vermogen wilt nalaten. Maar wat als die persoon vóór jou overlijdt? Of het legaat weigert? Of het goed doel dat je hebt aangeduid op het moment van je overlijden niet meer bestaat?
Dan rijst een belangrijke vraag: wie krijgt een legaat wanneer de oorspronkelijke begunstigde wegvalt?
Zonder duidelijke regeling kan je testament op dat punt een andere uitwerking krijgen dan je had bedoeld. Daarom kan het interessant zijn om in je testament ook te bepalen wat er moet gebeuren als een legataris het legaat niet kan of wil ontvangen.
Wat als een begunstigde wegvalt?
Een legaat veronderstelt dat de begunstigde het legaat uiteindelijk kan ontvangen. Dat kan om verschillende redenen mislopen.
Bijvoorbeeld:
- Je petekind overlijdt vóór jou;
- De persoon aan wie je het legaat hebt nagelaten, verwerpt het legaat;
- De persoon aan wie je iets nalaat, is juridisch onwaardig om te erven;
- Een organisatie of goed doel bestaat niet meer.
Dat betekent niet automatisch dat de kinderen van die persoon het legaat krijgen.
Dat onderscheid is belangrijk. Bij de wettelijke erfopvolging bestaat plaatsvervulling bijvoorbeeld wel: wanneer een kind al overleden is, zullen zijn of haar kinderen in principe in de plaats komen. Bij een testamentair legaat gebeurt dat niet automatisch. Daarom is het verstandig om vooraf na te denken over een alternatief.
Plaatsvervulling of aanwas: wat is het verschil?
Plaatsvervulling betekent dat afstammelingen in bepaalde gevallen in de plaats komen van een erfgenaam die al is overleden. Het gaat bijvoorbeeld om kinderen of kleinkinderen die onder bepaalde voorwaarden in de plaats komen van hun vooroverleden ouder.
Bij aanwas gaat het aandeel van een weggevallen begunstigde naar de andere begunstigden, terwijl bij plaatsvervulling iemand anders in de plaats van die begunstigde komt. Let op: dit is iets anders dan een beding van aanwas, waarbij bijvoorbeeld partners afspraken maken over de verdeling van bepaalde goederen wanneer één van hen overlijdt.
Bij testamentaire legaten kan je echter ook zelf bepalen wie in de plaats komt wanneer een begunstigde wegvalt. Je moet dus niet verplicht terugvallen op de wettelijke regels. En dat is precies waar het interessant wordt voor je testament.
Je kan zelf bepalen wat er gebeurt
Wanneer je een legaat in je testament opneemt, kan je ook nadenken over een vervangende begunstigde.
Stel dat je € 10.000 nalaat aan je petekind Emma.
Je kan dan bepalen dat:
1. Je wettelijke erfgenamen het legaat krijgen
Valt Emma weg, dan komt het bedrag terecht bij de personen die volgens de wettelijke regels jouw erfgenamen zijn.
2. De afstammelingen van Emma het legaat krijgen
Overlijdt Emma vóór jou, dan kunnen haar kinderen in haar plaats komen, als dat zo in je testament wordt bepaald.
3. Je algemene legatarissen het legaat krijgen
Je kan het bedrag laten toekomen aande personen die je als algemene legatarissen hebt aangeduid.
4. Je kiest zelf een andere persoon
Je kan ook heel concreet bepalen wie het legaat krijgt als de oorspronkelijke begunstigde wegvalt.
Bijvoorbeeld: “Ik legateer € 10.000 aan mijn petekind Emma. Indien Emma vóór mij overlijdt of het legaat niet kan of wil ontvangen, legateer ik dit bedrag aan haar zus Laura.”
Zo maak je vooraf duidelijk wat je bedoeling is en sluit je discussie achteraf zoveel mogelijk uit.
Aandachtspunten bij goede doelen
Stel dat je in je testament € 5.000 nalaat aan een goed doel. Je hebt het goede doel zorgvuldig uitgekozen, maar tegen de tijd van je overlijden bestaat de organisatie niet meer of kan ze het legaat niet ontvangen.
Dan wil je misschien niet dat die € 5.000 zomaar onderdeel wordt van de rest van je nalatenschap. Je kan daarom vooraf bepalen wat er met het legaat moet gebeuren als het goede doel wegvalt. Bijvoorbeeld dat het bedrag naar een ander goed doel gaat, naar je algemene legatarissen of naar je wettelijke erfgenamen.
Hoe specifieker je je bedoeling vastlegt, hoe kleiner de kans dat er na je overlijden onduidelijkheid ontstaat over wat je precies wilde.
Hier vind je enkele voorbeeldclausules, over hoe je een cascade-regeling kan opnemen wanneer je een goed doel iets wil nalaten. Zo kan je bijvoorbeeld bepalen wat er met het legaat gebeurt als het goede doel niet meer bestaat, fuseert met een andere organisatie of onder een nieuwe naam verdergaat.
Wat kan je kiezen in Testamentum?
Met Testamentum kan je bij je eigen verdeling aangeven wat er moet gebeuren wanneer de begunstigde van een legaat wegvalt. Je kan daarbij kiezen uit vier mogelijkheden:
- Je wettelijke erfgenamen krijgen de goederen.
- De afstammelingen van de oorspronkelijke begunstigde komen in de plaats.
- Je algemene legatarissen krijgen de goederen.
- Je kiest zelf één of meerdere personen die in de plaats komen.
Zo hoef je niet alleen te bepalen wie wat krijgt, maar kan je ook nadenken over wat er gebeurt wanneer je eerste keuze uiteindelijk niet mogelijk is.
In ons platform kies je per testamentaire verdeling welke regel je wil toepassen wanneer een legataris wegvalt. Wil je voor verschillende legaten een verschillende regeling? Dan kan je zelf combinaties maken. Zo kan je bijvoorbeeld bepalen dat de kinderen van je petekind zijn legaat ontvangen, terwijl het legaat van je beste vriend bij dat van je andere begunstigden aanwast. Wil je daarbij graag onze modelclausules gebruiken? Genereer dan je testament met telkens de relevante optie aangeduid en combineer ze zelf in je finale testament.
Goed om weten: kunnen ook de alternatieve begunstigden het legaat niet ontvangen, dan gaat het naar de algemene legatarissen die je in je testament aanduidde. Kunnen ook zij je nalatenschap niet ontvangen, dan komen je wettelijke erfgenamen automatisch in beeld.
Een testament is meer dan bepalen wie wat krijgt
Een testament gaat niet alleen over de vraag “wie krijgt wat?”
Je kan ook nadenken over de vraag “wat als mijn eerste keuze niet meer mogelijk is?”
Een persoon kan overlijden, een legaat kan worden geweigerd of een organisatie kan verdwijnen. Door ook voor die situaties een regeling te voorzien, leg je duidelijker vast wat je bedoeling is en verklein je de kans op onzekerheid achteraf. Dat is precies waarom een goede testamentaire planning verder gaat dan alleen het aanduiden van begunstigden.
Wil je zelf je testament opstellen? Met Testamentum bepaal je stap voor stap wie wat krijgt en wat er moet gebeuren wanneer een begunstigde wegvalt.
