Wat is het verschil tussen een algemene legataris, een legataris ten algemene titel en een bijzonder legataris?

Als je een testament opstelt, kom je al snel begrippen tegen zoals algemene legataris, legataris ten algemene titel en bijzonder legataris. Die termen die gebruikt worden voor het type erfgenaam lijken sterk op elkaar, maar juridisch betekenen ze iets heel anders.

Het verschil bepaalt namelijk wat iemand precies krijgt uit je nalatenschap én welke rechten en verplichtingen daaraan verbonden zijn.

1. De algemene legataris

Een algemene legataris is iemand aan wie je je volledige nalatenschap nalaat. Hij of zij erft “algemeenheid” of het geheel van de nagelaten goederen.

Dat betekent dat deze persoon in principe al je goederen, rechten en schulden overneemt. De algemene legataris wordt dus als het ware je rechtsopvolger voor je volledige nalatenschap.

_{Bijvoorbeeld: "Ik legateer mijn volledige nalatenschap aan mijn dochter Sarah."}

Sarah is in dit geval algemene legataris.

of;

_{Bijvoorbeeld: "Ik legateer mijn volledige nalatenschap aan mijn dochters Sarah en Katrien."}

Sarah en Katrien zijn in dit geval allebei algemene legataris.

Goed om te weten

Heb je reservataire erfgenamen, zoals kinderen? Dan kan je niet zomaar je volledige nalatenschap verdelen zoals je wil. Zij behouden namelijk recht op hun wettelijke reserve. Een algemene legataris krijgt daarom enkel wat volgens de wet beschikbaar is. Vandaar wordt er in testamenten ook vaak geschreven dat je het "(grootst) beschikbaar deel" nalaat aan een persoon die geen reservataire-erfgenaam is. Meer over hoe het reservatair deel precies werkt kan je hier lezen. 

Wanneer er reservataire erfgenamen zijn, treden zij wettelijk gezien in het bezit van alle goederen van de nalatenschap. De algemene legataris moet hen in dat geval de afgifte van de in het testament toegewezen goederen vragen. Wanneer er geen reservataire erfgenamen zijn, treedt de algemene legataris van rechtswege in het bezit van alle goederen, indien hij bij notarieel testament is aangeduid. Indien hij bij een eigenhandig testament is aangeduid, moet de algemene legataris zich in het bezit doen stellen door een beschikking van de familierechtbank.

‍

2. De legataris ten algemene titel

Een legataris ten algemene titel krijgt niet je volledige nalatenschap, maar wel een bepaald deel of een bepaalde categorie van je vermogen.

Dat kan bijvoorbeeld gaan om:

• Een breukdeel of een percentage van je hele nalatenschap;
• Al je onroerende goederen;
• Al je roerende goederen;
• Een percentage van een specifieke categorie (bijvoorbeeld 50% van je (on)roerende goederen).

_{Bijvoorbeeld: "Ik legateer de helft van mijn nalatenschap aan mijn neef."}

of;

_{Bijvoorbeeld: "Ik legateer al mijn onroerende goederen aan mijn partner."}

In beide gevallen gaat het om een legaat ten algemene titel.

Welke verplichtingen heeft deze?

Omdat deze legataris een deel van je nalatenschap erft, draagt hij of zij ook, in verhouding tot dat aandeel, bij in de schulden en lasten van de nalatenschap. De legatarissen onder algemene titel moeten de afgifte vragen aan de reservataire erfgenamen, of, bij gebreke van reservataire erfgenamen, aan de algemene legatarissen.

‍

3. De bijzonder legataris

Een bijzonder legataris krijgt één of meerdere duidelijk omschreven goederen uit je nalatenschap.

Dat kan bijvoorbeeld gaan om:

• Je woning;
• Je wagen;
• Een kunstwerk;
• Een effectenrekening;
• Een bepaald geldbedrag;
• Een familiejuweel.

_{Bijvoorbeeld: "Ik legateer mijn appartement in Oostende aan mijn kleindochter."}

of;

_{Bijvoorbeeld: "Mijn petekind krijgt mijn oldtimer."}

Hier gaat het telkens om een bijzonder legaat.

Het grote verschil

Een bijzonder legataris wordt geen erfgenaam van je volledige nalatenschap. Hij of zij krijgt enkel het goed dat je in je testament hebt aangeduid. In principe hoeft een bijzonder legataris ook niet bij te dragen aan de algemene schulden van de nalatenschap, behalve wanneer de wet of je testament daar anders in voorziet (vb. een hypotheek die op een onroerend goed rust kan worden uitgewonnen, maar als bijzondere legataris kan je dit verhalen op de andere erfgenamen die wel gehouden zijn tot de schulden van de nalatenschap).

Een bijzonder legataris moet altijd de afgifte vragen van de goederen die hem of haar gelegateerd worden. De andere erfgenamen kunnen daarmee vrijwillig instemmen; doen zij dat niet, dan moet hij of zij de afgifte via de rechtbank afdwingen (net zoals de algemene legatarissen).

‍

De verschillen in één oogopslag

‍

Waarom is dit onderscheid belangrijk?

Als je een testament opstelt, is het niet alleen belangrijk wie iets krijgt, maar ook op welke manier je die persoon aanduidt en erbij stil staat hoe die persoon zijn legaat zal kunnen opeisen.

Een kleine nuance in de formulering kan grote juridische gevolgen hebben. Door de juiste soort legataris aan te wijzen, zorg je ervoor dat je testament zo goed mogelijk aansluit bij je wensen en verklein je de kans op discussies na je overlijden.

Binnen ons platform werken we principieel met bijzondere legaten om gebruikers zo veel als mogelijk zelf te laten bepalen wie welk goed moet erven, in de gewenste verhouding. Verder vragen we ook telkens om één of meerdere restpersonen aan te duiden, die in je testament worden opgenomen als algemene legatarissen. Zij zullen - samen met je reservataire erfgenamen - als het ware de dirigent zijn bij de afhandeling van jouw nalatenschap.

‍

Besluit

Er bestaan drie soorten legaten (en legatarissen), elk met hun eigen gevolgen:

• Een algemene legataris krijgt je volledige nalatenschap.
• Een legataris ten algemene titel krijgt een bepaald aandeel of een bepaalde categorie van je vermogen.
• Een bijzonder legataris krijgt één of meerdere specifieke goederen.

Door het juiste type legaat te kiezen, zorg je ervoor dat je testament precies doet wat jij voor ogen hebt. Een zorgvuldig opgesteld testament geeft niet alleen duidelijkheid, maar biedt ook meer zekerheid voor de mensen die je achterlaat.