Je hebt een testament opgesteld. Mooi. Maar wat gebeurt er als je er over twintig jaar niet meer bent? Hoe weten je nabestaanden dat je ooit een testament hebt gemaakt? En waar moeten ze het zoeken?
Daarvoor bestaat in België het Centraal Register van Testamenten (CRT). Het CRT zorgt ervoor dat een geregistreerd testament na je overlijden kan worden opgespoord. Maar het register bewaart je testament zelf niet. En zolang je leeft, kan niemand zomaar opzoeken of je een testament hebt.
In dit artikel leggen we uit hoe het Centraal Register van Testamenten werkt, wat erin wordt opgenomen en waarom registratie belangrijk is.
Wat is het Centraal Register van Testamenten?
Het Centraal Register van Testamenten, kortweg CRT, is een centrale databank die wordt beheerd door de Federatie van het Belgische Notariaat (Fednot).
In het register worden gegevens opgenomen waarmee een testament na het overlijden van de opsteller kan worden teruggevonden. Het gaat onder meer om:
- De identiteit van de persoon die het testament heeft opgesteld;
- De datum waarop het testament werd opgesteld;
- De gegevens van de notaris die erbij betrokken was;
- En natuurlijk het notariskantoor waar het testament wordt bewaard.
De inhoud van je testament staat dus niet in het CRT. Het register bevat enkel de informatie die nodig is om te achterhalen of er een testament bestaat en waar het kan worden teruggevonden.
Dat onderscheid is belangrijk. Het CRT is dus geen digitale kluis waarin een kopie van je testament staat.
Waarom bestaat het CRT?
Een testament heeft alleen nut als het na je overlijden ook wordt teruggevonden.
Dat klinkt vanzelfsprekend, maar bij een eigenhandig testament is dat niet altijd gegarandeerd. Je kan het bijvoorbeeld thuis bewaren in een kast, bureau of kluis. Als je nabestaanden niet weten dat het bestaat of niet weten waar ze het moeten zoeken, kan het testament in de praktijk onvindbaar blijven. Een geldig testament dat nooit wordt gevonden zal immers nooit uitgevoerd worden.
Door je testament bij een notaris in bewaring te geven en te laten registreren in het CRT, wordt het na je overlijden veel eenvoudiger om het terug te vinden.
Wordt elk testament automatisch geregistreerd?
Nee. Er bestaan verschillende soorten testamenten in België. Een notarieel testament wordt door de notaris opgesteld en wordt automatisch geregistreerd in het CRT. Ook een eigenhandig testament kan worden geregistreerd wanneer je het aan een notaris in bewaring geeft en vraagt om het in het CRT te registreren. Testamentum faciliteert beide opties voor gebruikers.
Maar een eigenhandig testament is ook rechtsgeldig zonder dat het in het CRT geregistreerd is. Je kan het bijvoorbeeld zelf bewaren. Toch is registratie sterk aan te raden. Niet omdat het je testament juridisch automatisch beter maakt, maar omdat het de kans aanzienlijk vergroot dat je testament na je overlijden wordt teruggevonden en uitgevoerd zoals je het hebt bedoeld.
Geldigheid en vindbaarheid zijn dus twee verschillende zaken.
Wat staat er níét in het CRT?
Het register toont enkel aan dat er een testament bestaat en waar het kan worden teruggevonden. De inhoud zelf wordt vervolgens opgevraagd bij de notaris die het testament bewaart.
Het CRT bevat dus geen kopie van je testament en dus ook niet de inhoud ervan. De databank bevat enkel de gegevens waarmee het testament kan worden opgespoord. Stel dat je in je testament hebt bepaald dat je woning naar je dochter gaat en je spaargeld naar een goed doel, dan kan die informatie dus niet worden teruggevonden in het CRT.
Wie kan het CRT raadplegen?
Zolang je leeft, zijn de gegevens over je testament vertrouwelijk. Je buurman, kinderen, partner, werkgever of schoonmoeder kunnen dus niet zomaar in het Centraal Register van Testamenten opzoeken of je een testament hebt. Ook de inhoud van je testament blijft uiteraard geheim.
Na je overlijden kan wel worden nagegaan of er een geregistreerd testament bestaat. Stel bijvoorbeeld dat je (schoon)moeder overlijdt en je je afvraagt: "Zou zij eigenlijk een testament hebben opgesteld?". Als erfgenaam of andere betrokken persoon kan je een opzoeking laten uitvoeren. Het overlijden moet daarbij kunnen worden aangetoond, bijvoorbeeld met een overlijdensakte.
Dat kan via een notaris, maar particulieren kunnen ook rechtstreeks een opzoeking aanvragen bij Fednot. Als er een geregistreerd testament wordt gevonden, geeft het CRT aan waar het wordt bewaard. De inhoud van het testament kan vervolgens worden opgevraagd bij de notaris die het testament in bewaring heeft.
In de praktijk is een notaris vaak de meest aangewezen persoon om dit te regelen, omdat de opzoeking slechts het begin is van de afwikkeling van de nalatenschap.
Hoe wordt een testament na mijn overlijden gevonden?
Wanneer iemand overlijdt, moet de notaris die de nalatenschap behandelt nagaan welke documenten en regelingen van belang zijn voor de erfopvolging. Daarbij wordt ook het Centraal Register van Testamenten geraadpleegd. Als uit de opzoeking blijkt dat er een testament bestaat, kan de notaris nagaan bij welk notariskantoor het wordt bewaard en de inhoud ervan opvragen.
Belangrijk: de notaris krijgt niet automatisch een melding van je overlijden.
Je nabestaanden moeten het overlijden melden en de notaris opdracht geven om de nalatenschap te behandelen. Het CRT is dus geen systeem dat automatisch je testament "activeert" wanneer je overlijdt. Het is een register dat ervoor zorgt dat je testament kan worden teruggevonden wanneer je nalatenschap wordt afgehandeld.
Wat gebeurt er als ik mijn testament later wijzig?
Een testament is niet definitief. Je kan tijdens je leven een nieuw testament opstellen of je bestaande testament gedeeltelijk of volledig herroepen.
Ook wanneer je een nieuw testament opstelt, is het belangrijk dat dit correct wordt geregistreerd en dat duidelijk is welk testament je laatste wil bevat.
Het CRT helpt daarbij: de gegevens van de verschillende testamentaire regelingen worden geregistreerd, zodat na je overlijden kan worden nagegaan welke laatste wilsbeschikking relevant is.
Een nieuw testament maakt een ouder testament dus niet automatisch "verdwenen" uit de databank. Het register moet net helpen om de relevante laatste wilsbeschikking terug te vinden.
Je testament is pas nuttig indien het wordt teruggevonden
Een testament maken gaat uiteindelijk over één ding: ervoor zorgen dat je nalatenschap wordt verdeeld zoals jij dat wilt.
Daarvoor moet je testament natuurlijk eerst juridisch geldig zijn. Maar daarna komt nog een praktische vraag: kan iemand het na mijn overlijden terugvinden?
Het Centraal Register van Testamenten speelt daarin een belangrijke rol. Door je testament in bewaring te geven bij een notaris en te laten registreren in het Centraal Register van Testamenten, zorg je ervoor dat je laatste wil ook na je overlijden kan worden opgespoord.
Heb je nog geen testament? Met Testamentum ontdek je eerst hoe je nalatenschap volgens de wettelijke regels zou worden verdeeld. Daarna kan je zelf bepalen wie wat krijgt en je testament opstellen.
