Wie vermogen wil doorgeven aan de volgende generatie stelt zich vaak dezelfde vraag: schenk ik mijn vermogen al tijdens mijn leven, of laat ik het later vererven wanneer ik sterf?
Hoewel vaak wordt gedacht dat schenken altijd voordeliger is, klopt dat niet in alle gevallen. De juiste keuze hangt af van:
- het soort vermogen (roerend of onroerend)
- de verwantschap tussen schenker en begunstigde
- het aantal erfgenamen
- en de timing van de schenking
In dit artikel leggen we helder uit wanneer schenken interessant is — en wanneer erven soms even goed of zelfs beter kan zijn.
Wat is het verschil tussen schenken en erven?
Bij een overlijden betalen je erfgenamen erfbelasting op de waarde van de goederen die zij ontvangen. Die belasting is progressief: hoe groter het bedrag dat iemand erft, hoe hoger het tarief.
Bij een schenking tijdens het leven betaal je meestal schenkbelasting. Die kan in bepaalde gevallen lager zijn, waardoor schenkingen vaak worden gebruikt in het kader van successieplanning.
Toch is het belangrijk om te beseffen dat schenken niet automatisch goedkoper is. In sommige situaties kan een erfenis zelfs fiscaal voordeliger zijn — bijvoorbeeld wanneer meerdere erfgenamen elk een relatief klein bedrag erven.
Roerende goederen schenken: vaak voordelig
Roerende goederen zijn onder meer:
- spaargeld
- beleggingen
- kunst en waardevolle voorwerpen
Voor geregistreerde schenkingen gelden volgende tarieven:
Dat is vaak lager dan erfbelasting. Daarom is schenken van roerende goederen in veel gevallen fiscaal interessant.
⚠️ Let op: de 5-jaarstermijn en het opduweffect
Een niet-geregistreerde schenking (bv. een bankgift; geld dat je overschrijft naar de rekening van de begunstigde) lijkt op het eerste gezicht gratis, maar er is een belangrijk risico.
Overlijdt de schenker binnen 5 jaar na de schenking, dan wordt de schenking alsnog bij de nalatenschap gevoegd en is er erfbelasting verschuldigd. Dit kan bovendien een opduweffect veroorzaken: doordat de schenking opnieuw wordt meegerekend bij de nalatenschap, kan de totale erfenis in een hogere belastingschijf terechtkomen.
Onroerende goederen: het voordeel is minder duidelijk
Voor onroerende goederen (zoals een woning, appartement of bouwgrond) ligt de situatie anders.
Een schenking van vastgoed moet altijd via een notariële akte gebeuren. Daardoor zijn er ook notariskosten en aktekosten verschuldigd. Daarnaast zijn de schenkingsrechten bij vastgoed progressief, vergelijkbaar met de tarieven in de erfbelasting. Daardoor is het fiscale voordeel vaak beperkter dan bij roerende goederen.
In bepaalde situaties kan het daarom zelfs goedkoper zijn om een woning te laten vererven dan om ze tijdens het leven te schenken. Dat kan bijvoorbeeld het geval zijn wanneer:
- de woning niet extreem veel waard is
- er meerdere kinderen erven
- elk kind dus slechts een relatief klein deel ontvangt
- je partner kan genieten van de fiscale vrijstelling van de gezinswoning
Dit is een belangrijke nuance: vastgoed schenken is niet automatisch de beste keuze. En het toont meteen aan waarom maatwerk in successieplanning belangrijk is.
Rechte lijn vs. andere erfgenamen
De tarieven voor erf- en schenkbelasting hangen sterk af van de verwantschap tussen schenker of overledene en de begunstigde.
Voor je erfgenamen in rechte lijn en je partner gelden de laagste tarieven binnen de erfbelasting.
Voor je andere erfgenamen (broers/zussen, verdere verwanten of niet-verwante personen) liggen de tarieven vaak aanzienlijk hoger. De erfbelasting kan hier oplopen tot 55%. In zulke situaties kan schenken tijdens het leven vaak een grotere belastingbesparing opleveren.
Inbreng en inkorting: schenkingen zijn niet “definitief”
Schenkingen hebben ook gevolgen voor de latere verdeling van de nalatenschap.
Inbreng
Schenkingen aan erfgenamen worden meestal verrekend bij de verdeling van de nalatenschap, om gelijkheid te bewaren. Het doel is dat erfgenamen in principe gelijk worden behandeld.
Inkorting
Daarnaast beschermt het erfrecht de zogenaamde wettelijke reserve van bepaalde erfgenamen, zoals kinderen. Wanneer een schenking deze reserve aantast, kan ze (gedeeltelijk) worden teruggedraaid via inkorting.
Bereken jouw situatie: schenken of erven?
De fiscale impact van schenken of erven hangt sterk af van de concrete situatie.
Belangrijke factoren zijn onder meer:
- de waarde van het vermogen
- het soort vermogen (roerend of onroerend)
- de verwantschap tussen schenker en begunstigde
- het aantal erfgenamen
Daarom ontwikkelden we een simulatietool waarmee je eenvoudig kan berekenen wat in jouw situatie het verschil kan zijn.
👉 Simuleer zelf het verschil tussen schenken en erven
Met de calculator kan je onder meer:
- de erfbelasting bij overlijden simuleren
- vergelijken met schenkbelasting tijdens het leven
- inschatten hoeveel belasting je mogelijk kan besparen
Zo krijg je snel een eerste idee van wat voor jouw situatie interessant kan zijn.
Conclusie: wat is het voordeligst?
Schenken kan een krachtig instrument zijn om erfbelasting te beperken, maar het is geen automatische belastingbesparing.
Het uiteindelijke fiscale resultaat hangt af van verschillende factoren, zoals:
- het type vermogen;
- de familiale situatie;
- het aantal erfgenamen;
- en de timing van de schenking.
In sommige situaties is schenken duidelijk voordeliger, terwijl in andere gevallen laten erven even interessant of zelfs goedkoper kan zijn. De beste keuze hangt altijd af van jouw concrete situatie.
Daarom loont het om de verschillende opties goed te vergelijken en ze te bekijken binnen een bredere successieplanning, eventueel in combinatie met een testament.
