Eindejaar: wanneer geven vanzelfsprekend is
Aan het einde van het jaar geef je vaak iets extra. Misschien een envelopje voor je kinderen, een financieel duwtje in de rug voor een kleinkind of gewoon een mooi cadeau om iemand te verrassen. Dat voelt normaal en warm aan. Toch kijkt de fiscus soms anders naar zulke giften. Wat voor jou een eenvoudig cadeau is, kan juridisch worden beschouwd als een schenking — met mogelijke gevolgen voor de erfbelasting.
Wanneer is iets gewoon een geschenk?
Een geschenk is een cadeau dat je geeft naar aanleiding van een duidelijke gelegenheid, zoals Kerstmis, een verjaardag of een huwelijk. Zolang de waarde ervan in verhouding staat tot de gelegenheid én tot je totale vermogen, blijft het fiscaal onschuldig. De bedoeling is dan vooral symbolisch: je wil iemand plezier doen, niet je vermogen verdelen.
Wanneer wordt een cadeau een schenking?
Van een schenking is sprake wanneer je bewust vermogen overdraagt zonder dat je er iets voor terugkrijgt. Dat kan geld zijn, maar ook juwelen, kunst of beleggingen. Vaak gebeurt dit omdat je al tijdens je leven een deel van je vermogen wil doorgeven, bijvoorbeeld om je kinderen te helpen of om je nalatenschap later eenvoudiger te maken.
Wat hier vooral telt, is je intentie. Als blijkt dat je niet zomaar een attentie gaf, maar eigenlijk al een stukje van je vermogen wilde overdragen, dan beschouwt de fiscus dit als een schenking, met de bijhorende regels.
De risicotermijn: wat betekent dat voor jou vanaf 2025?
In Vlaanderen geldt bij niet-geregistreerde schenkingen, zoals een hand- of bankgift, een risicotermijn. Overlijd je binnen die periode, dan wordt de schenking alsnog bij je nalatenschap gevoegd en belast via de erfbelasting.
Voor schenkingen die je doet vanaf 1 januari 2025 bedraagt die termijn vijf jaar. Voor schenkingen van vóór die datum blijft de termijn drie jaar. Kies je ervoor om een schenking te laten registreren of via een notaris vast te leggen, dan betaal je meteen schenkbelasting, maar valt de schenking definitief buiten je nalatenschap — ongeacht wanneer je overlijdt. Dat geeft duidelijkheid en gemoedsrust.
De grens is niet altijd scherp
In de praktijk is het onderscheid niet altijd zwart-wit. Een groot eindejaarsgeschenk, een overschrijving zonder duidelijke aanleiding of regelmatige financiële steun kan sneller als schenking worden gezien dan je verwacht. De fiscus kijkt niet alleen naar het bedrag (in verhouding tot jouw totaal vermogen), maar ook naar de context, de herhaling en je bedoeling. In de praktijk verwijst men soms naar een onofficiële 1%-norm: zolang alle jaarlijkse giften samen niet meer dan 1% van jouw totaal vermogen uitmaken is er geen probleem.
Daarom is het nuttig om even stil te staan bij de vraag: geef je een cadeau, of geef je eigenlijk al een deel van je vermogen door?
Waarom dit belangrijk is voor je nalatenschap
Door bewust om te gaan met geschenken en schenkingen voorkom je verrassingen. Een goed geplande schenking kan de erfbelasting verlagen en ervoor zorgen dat je vermogen terechtkomt waar jij dat wil. Omgekeerd kan een onbedoelde schenking leiden tot extra belastingen of discussies tussen erfgenamen.
Met Testamentum kan je makkelijk simuleren hoeveel erfbelasting je nabestaanden moeten betalen en welke impact schenkingen dus kunnen hebben op de erfbelasting. Zo krijg je helder inzicht in de gevolgen van wat je vandaag geeft — en kan je met een gerust hart vooruit plannen.
